Herbebossing met Moringa?

Nu het Comité zich al weer een aantal jaar concentreert op groentetuinprojecten met aanplant van levende hagen, is wellicht de tijd rijp om weer eens een omvangrijker project bij de kop te pakken. Herbebossing leent zich daar goed voor. Pierre is momenteel enthousiast op zoek naar een passende mogelijkheid. We verwachten nog dit jaar een voorstel voor een langjarig herbebossingproject in een of meerdere departementen van Burkina Faso. Op naar nog meer ‘Groen voor Burkina Faso!’

Herbebossing
Gelet op diverse ervaringen ligt het voor de hand om bij herbebossing niet een monocultuur aan te planten, maar juist aandacht te besteden aan een diversiteit van voornamelijk inheemse boomsoorten. Daarbij kan ook gedacht worden aan een veelzijdig bruikbaar bos: eetbare vruchten, voedzame bladeren, veevoer, medicinale krachten van bast en blad. Door te proberen een evenwicht te bereiken in groei en gebruik kan een dergelijk bos een belangrijke bijdrage leveren aan de gemeenschap. Het gebruik van een bos kan echter snel omslaan in ‘misbruik’. Zodra een bos voor houtkap openstaat, is de kans groot dat de groei het gebruik niet kan bijhouden. Via bewustwording en het aandragen van alternatieven kan houtkap worden geminimaliseerd. Maar het blijft een moeilijk punt: kan je mensen verbieden hun karige maal te koken met een bos naast de deur? Op alle punten wordt nu door Pierre nagedacht en een organisatie structuur bedacht. Natuurlijk daarbij zoveel mogelijk aansluiting zoekend bij bestaande projecten/activiteiten.

Welke bomen komen in aanmerking?
We streven ernaar om een selectie te maken van diverse soorten bomen die elkaar aanvullen. Maar daarnaast zijn ook bomen bekend die op zichzelf al multifunctioneel zijn. Deze veelzijdig toepasbare bomen die voorkomen in Burkina Faso zijn onder andere: Néré, Baobab en Karité. Ook de Moringa hoort in dit rijtje thuis en komt zeker in aanmerking voor plaatsing in een herbebossingproject. Moringa: de wonderboom herontdekt Zoals toch eigenlijk (te) vaak gebeurt is hier weer zo’n voorbeeld. In het traditionele Afrikaanse leven hebben medicijnmannen generatie op generatie de plantenwereld doorgrond. Zij weten precies welke boom, struik, plant en grassoort voedingswaarde en/of medicinale krachten bevat. Niet alleen in Afrika, maar ook in de oude westerse culturen werd de olie van de zaden van de Moringa-boom gebruikt . De Romeinen, Grieken en Egyptenaren maakten er parfum en diverse huidbeschermende lotions van. In de 19e eeuw werd dezelfde olie vanuit West-Indië naar Europa getransporteerd voor het maken van parfum en verwerkt als machineolie. Deze kennis is wederom door de westerse wereld minutieus bestudeerd, voordat de werking wordt erkend. En dan is opeens een wonder herboren: de Moringa! Wereldwijd zijn een tiental soorten van het geslacht der Moringaceae bekend. Hiervan is Moringa oleifera de meest bekende en veel voorkomend in de tropen en subtropen. Het is een snel groeiende en droogteresistente boom. De Moringa-boom gedijt goed op zeer marginale gronden en heeft weinig aandacht nodig. Hij kan een hoogte bereiken van 12 meter.

Aanvulling op dieet
Ondervoeding is een groot gevaar bij veel kinderen in tropische landen. Hierdoor wordt vanuit de ontwikkelingshulp veel aandacht besteed aan distributie van vitaminesupplementen en voedzame koeken, promotie van groentetuinen en voorlichting over eetgewoonten. Al deze hulp komt van buitenaf en is vaak niet-continu. Een locale, duurzame oplossing bevindt zich in de landen zelf en is voor iedereen binnen handbereik. In veel West-Afrikaanse landen behoort de Moringa-saus, gemaakt van bladeren en gegeten bij rijst of gierst, tot de gangbare gerechten. De (veelal gedroogde) bladeren zijn dan ook te vinden op de vele markten in de dorpen en in de steden. Dat deze bladeren extreem voedzaam zijn, was niet algemeen bekend. De bladeren bevatten alle essentiële eiwitten, vitamine A, vitamine C, calcium en kalium. Dit laatste is zeer bijzonder voor een plant. Het verwerken van gedroogde bladeren in het voedsel zorgt voor nog hogere concentraties van voedingsstoffen.

Daarnaast is sinds kort bekend dat ook de peulen, bloemen en groeitoppen eetbaar zijn. Om ondervoeding te voorkomen of te genezen zijn inmiddels goede resultaten bereiktdoor wekelijks een Moringa-product toe te voegen aan het voedselpatroon. Dat is dus een mooie oplossing binnen handbereik.

Moringa: een complete farmacie
Naast de enorme weelde aan voedingselementen vormt de Moringa-boom een complete farmacie. Alle onderdelen van de boom bevatten medicinale krachten: bladeren, peulen, bloemen, zaden, bast, gom en de wortels. Volgens een dorpsoudste voorkomt de Moringa-boom circa 300 ziekten. Een aantal zullen we hier noemen: huidinfecties, wonden, wormen, hoofdpijn, bloedarmoede, koorts, gewrichtspijn, tuberculose, diarree, dysenterie, malaria, gele koorts, etc. Dit zijn alle ziekten die door traditionele medicijnmannen zijn genoemd. De westerse wereld is inmiddels erg geïnteresseerd in het wetenschappelijk verifiëren van deze oneindige opsomming van de medicinale werking.

Nog meer toepassingen
In onderstaande tabel is een imposant overzicht opgenomen waarvoor de verschillende onderdelen van de Moringa-boom kunnen worden gebruikt. Niet alle onderstaande mogelijkheden zijn wereldwijd bekend. Door de enorme diversiteit gebruikt elk volk slechts een selectie van onderstaande mogelijkheden. Ben je geïntrigeerd geraakt door de Moringa-boom? Kijk verder op www.moringatrees.org.

Onderdeel	Activiteit	Omschrijving
boom	rij beplanting	door hun snelle groei, diepe hoofdwortel met weinig zijwortels, minimale schaduw en hoge productie van eiwitrijke bio-massa is de Moringaboom geschikt m in rijen tussen andere gewassen in te planten
boom	levende haag	Moringa bomen worden gebruikt als hekwerk (levende haag)
boom	gom	het sap uit een gekrenkte tak (gom) kan worden gebruikt voor het bedrukken van stoffen (batik), in medicijnen, zacht-smakend kruid
boom(bast)	touw	de bast kan geslagen worden tot vezels, voor de productie van touw en/of matten
boom(bast)	looizuur	de bast en gom worden gebruikt om huiden te looien
boom(tak)	verf	het hout bevat een blauwe tint en wordt gebruikt om (kleren) mee te verven
boom(tak)	papier	houtsnippers van de boom branden nauwelijks; wel is het geschikt voor het maken van (krantenpapier)
bladeren	veevoer	bladeren worden graag gegeten door vee, schapen, geiten, varkens, konijnen, zelfs door vissen
bladeren	huishoudelijke hulp	met verfrommelde bladeren worden pannen en muren schoongemaakt
bladeren	voorkomen plantenziekten	door de bladeren in de grond te stoppen, voorafgaand aan zaailingen van diverse planten, voorkomt ziektekiemen
bloemen	honing	bloemen leveren nectar voor honing producerende bijen
zaden	olie	geperste zaden leveren olie, die bruikbaar is voor verschillende activiteiten; kookolie, lampenolie, cosmetica
zaden	kunstmest	zaden worden gebruikt als eiwitrijke bemesting van planten; let op: onbehandelde zaden zijn niet geschikt als veevoer!
zaden	(water)zuivering	gestampt zaad (poeder) wordt gebruikt om water te zuiveren (tot 99% van de bacteriën), ook honing en suikerrietsap wordt ermee gezuiverd zonder koken

terug naar boven

 

De onzin van het helpen?

Van de hand van Syp Wynia verscheen enkele maanden geleden in Elsevier een artikel over de onzin van helpen; over ontwikkelingssamenwerking, waarvan het nut nooit zou zijn bewezen, de schadelijke effecten wel. Een reactie.

In het bewuste artikel wordt betoogd, dat het tijd wordt om kritisch te kijken naar de effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking. De 0,8 procent jaarlijkse hulp over het nationaal inkomen is lange tijd een vast gegeven, die mede is ingegeven door de politiek. Nederland is met het geven van geld een van de koplopers.

Nu wordt er zelfs door ‘hulplievende’ partijen openlijk gepraat over de effectiviteit van hulp aan arme landen. Financiële bijdrage moet gehandhaafd blijven, maar men wil wel weten waar het geld aan is uitgegeven. De gelden worden o.a. ook gebruikt om exportkredieten en vredesactiviteiten te financieren, hetgeen puristisch gezien een verwatering betekent. Ontwikkelingssamenwerking, zo wordt gesteld, helpt als een land net uit een oorlog of een andere crisis komt en het landsbestuur er geen al te grote janboel van maakt. Gewenning aan hulp en corruptie zijn evenwel grote boosdoeners. En een land dat eindeloos aan het hulpinfuus ligt, komt nooit vooruit. Daar zit wel wat in, want een vergelijking met landen als China en India – die er niet bovenop kwamen door hulp maar door het kapitalisme te omarmen – toont dat overduidelijk.

Dus is ontwikkelingssamenwerking overbodig? Nee, integendeel. Ontwikkelingssamenwerking blijft nodig. Er zal alleen gekeken moeten worden naar de wijze van fi nanciële hulp en de hoogte ervan. Ontwikkelingshulp geeft een veel beter effect indien meer en meer de eigen bevolking wordt onderwezen om zelf activiteiten te ontplooien en uit te breiden. In dit kader is de wijze waarop ons Comité in Burkina Faso hulp biedt – weliswaar op kleine schaal – een goed voorbeeld. Hulp die er voor zorgt dat mensen kunnen werken, een inkomen verdienen en zo het leven van henzelf en dat van hun kinderen verbeteren. En het Comité spitst zich vooral toe op het mee ontwikkelen van gemeenschappelijke groentetuinen die vele families in de gelegenheid stellen in hun eigen voedselbehoeften te voorzien en daarnaast de meeropbrengst gebruiken voor de aanschaf van andere benodigdheden. Bovendien wordt meegewerkt aan een bewustwordingsproces met betrekking tot de Derde Wereld. Tenslotte mag het duidelijk zijn, dat alleen al uit moreel oogpunt voorkomen dient te worden dat hulp op een verkeerde manier wordt aangewend, laat staan dat het in verkeerde handen terecht komt.

Han Gielen

terug naar boven

 

Toenemend gebrek aan water in de hoofdstad

De regering van Burkina Faso heeft onlangs nieuwe, strengere maatregelen genomen met het oog op de watervoorziening in de hoofdstad. In de stad heeft de watervoorziening een kritiek peil bereikt en hebben meerdere inwoners verschillende dagen zonder water doorgebracht.

Het nieuwe verbod op het gebruik van vrachtwagenreservoirs om daarmee water uit de nabijgelegen waterbekkens te halen om tuinen te besproeien, auto’s te wassen of in de bouw te gebruiken heeft de rantsoenering van het water sinds maart 2005, verscherpt. De autoriteiten hebben bekend gemaakt dat – tot nader order – het geen enkele inwoner van de stad is toegestaan water te halen uit het hoofdstedelijke waterbekken van Ouagadougou of uit het reservoir van Loumbila op 35 km ten noorden van de stad. “De situatie is ernstig en wij willen het huishoudelijk gebruik van water prioriteit geven”, aldus het Ministerie van Waterhuishouding en Gezondheidszorg in een gezamenlijk communiqué met het Ministerie van Landbouw en van Waterbouwkundige hulpbronnen.

De autoriteiten hebben verder bekendgemaakt dat waterreservoirs zullen worden ingezet voor de watervoorziening in bepaalde wijken in Ouagadougou, die al drie dagen geen water meer hebben gehad. De prijs van het water van private reservoirs is vertienvoudigd als gevolg van het ontstane tekort. In bepaalde wijken hebben de waterverkopers de prijs voor de levering van 200 liter water van 200 CFA tot 1500 CFA verhoogd. (3,5 USA dollar).

De regering heeft verklaard dat bij een temperatuur van 44° C overdag, de belangrijkste waterbekkens in de stad gevaar lopen uit te drogen en daarmee de kans op een langdurig tekort aan water groter wordt in deze stad van 1,2 miljoen inwoners. “Wegens de uitdroging van de waterbekkens van Ouagadougou, de langdurige hittegolf en andere externe factoren buiten onze invloedssfeer”, zo heeft het Ministerie van de Waterhuishouding bekendgemaakt, “heeft zelfs de rationering van water in maart van dit jaar, tot op de dag van vandaag nog niets opgeleverd”. Het Ministerie merkt op dat in geval de watervoorraad van Ouagadougou met 3% per jaar kan stijgen, en de bevolking van de stad jaarlijks toeneemt met 4%, dit er toe zal leiden dat de vier waterbekkens rond Ouagadougou niet meer dan voor 70% aan de behoefte van de stad kunnen voldoen. Die behoefte wordt thans geschat op 80.000 m3 per dag.

Het Nationale Bureau voor Water en Drainage (ONEA) gaat er van uit dat de situatie zal verbeteren met de bouw in 2006 van een nieuw waterbekken in Ziga op 40 kilometer ten noorden van de stad. Kosten: 250 miljoen USA dollars. Men heeft uitgerekend dat dit waterbekken 50.000 nieuwe afnemers kan toevoegen aan de 40.000, die nu reeds voor levering van drinkwater in hun huizen zijn aangesloten. Het nieuwe waterbekken in Ziga maakt het volgens ONEA tevens mogelijk 400 andere openbare waterbronnen aan de reeds bestaande 600 toe te voegen.

terug naar boven

 

Voedseltekort in 23 Afrikaanse landen

De helft van de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara kampt de komende maanden met voedseltekorten. In 23 landen is voedselhulp nodig. Dat schrijft de V.N.-organisatie voor voedsel en landbouw (FAO). Sommige landen hebben last gehad van droogtes, andere worden geplaagd door confl icten. In zuidelijk Afrika heeft de aids-epidemie een sterk negatief effect op de voedselproductie.

Bron: NRC 17-04-2005

terug naar boven

 

Lopende en nieuwe projecten

In het Niou Nieuws van februari 2005 hebben we aangegeven dat de aanleg van de groentetuin in Tanghin en Kabouda in volle gang was en in Kodwendé nog gestart moest worden. Hoe staan de projecten er nu voor? Welke nieuwe projecten staan op stapel? Dit melden we jullie aan de hand van een verslag dat Pierre Kaboré het Comité heeft toegestuurd.

Tanghin
Dertig families hebben een perceel toegewezen gekregen van de gemeenschappelijke groentetuin in Tanghin. Inmiddels zijn alle putten gegraven en afgewerkt, het hekwerk is geplaatst en de materialen zijn geleverd. Deze tuin levert fantastische oogsten, mede omdat er meer dan voldoende water beschikbaar is. Gedurende de komende regenperiode zal de levende haag geplant worden. Als deze na een jaar of 3-4 volgroeid is kan het hekwerk voor een ander terrein dienst doen.

Kabouda
De eerste oogst van de groentetuin is eind 2004 binnengehaald. Tijdens het droge seizoen begin 2005 is voor een tweede keer geoogst. In afwachting van de regenperiode zijn de dorpelingen nu bezig met de voorbereiding van het verbouwen van rijst op de veldjes. In Kabouda profi teren 25 families van de gemeenschappelijke groentetuin. In dit dorp zijn twee waterputten gerealiseerd, de overige moeten nog worden aangelegd. Een gedeelte van het benodigde materiaal is geleverd. Ook hier zal gedurende het regenseizoen een levende haag worden aangeplant.

Kodwendé
In Kodwendé is inmiddels de omheining aangeschaft en geplaatst, zijn de veldjes uitgezet en is het tuingereedschap ter plaatse. Verder zijn de dorpelingen druk bezig met het graven van de waterputten. Helaas is zelfs op 25 meter diepte nog geen water aangetroffen. Maar de puttengravers hebben de moed nog niet opgegeven en gaan verder met hun precaire onderneming. Dat is zeer bewonderenswaardig. Want het is geen pretje om circa 8 etages diep onder de grond te werken, in een nauwe donker en vochtige 'koker' van 2-3 meter diameter! Mocht er uiteindelijk toch geen water gevonden worden dan zal het materiaal worden verplaatst naar een meer geschikte locatie.

Kinkinrogo
Het dorp Kinkinrogo ligt circa 25 kilometer ten oosten van Méguet. De bevolking heeft de positieve effecten in de andere omringende dorpen gezien en heeft zich bij Pierre aangemeld. Het voorstel van Pierre is om in dit dorp een gemeenschappelijke groentetuin aan te leggen van 2 hectare. In de volgende vergadering zal het Comité hierover een beslissing nemen.

Yama
Ook het dorp Yama bevindt zich in de omgeving van Méguet en ligt ongeveer 15 kilometer afstand. Voor dit dorp doet Pierre een heel ander voorstel. Het dorp heeft last van oppervlakte erosie. Gedurende de regentijd stroomt het hemelwater met grote snelheid over de grond af, daarbij de vruchtbare aarde meenemend. Het water stroomt in de richting van lager gelegen terreinen en het heeft geen tijd om in de grond te infiltreren, Pierre stelt voor om enkele 'cordons pierreux' aan te leggen. Dit zijn rijtjes stenen die parallel aan hoogtelijnen in het terrein worden gelegd. Hierdoor wordt de stroomsnelheid van het water geremd. Ook blijft het water achter de stenenmuurtjes staan, waardoor het water kan infiltreren.

terug naar boven

 

Tuindagen op 18 en 19 juni 2005

De Lions Club Maastricht Euregio organiseert op zaterdag 18 en zondag 19 juni 2005 voor de vijfde keer op rij het evenement “Maastricht Binnenste Buiten”. Tijdens deze dagen stelt een aantal particulieren en instellingen belangeloos hun tuin open voor bezichtiging. Deze tuinen zijn gelegen binnen de historische stadskern van Maastricht en op de flanken van de St. Pietersberg ten zuiden van de stad. Een bootreis naar het Buitengoed Slavante maakt onderdeel uit van de tuinenroute. De tuinen zijn beide dagen geopend van 12.00 tot 17.00 uur.

Toegang tot de tuinen geschiedt via een passe-partout die voor € 12,50 per persoon verkrijgbaar is op 18 en 19 juni 2005 bij Stiphout Boottochten (Maaspromenade 27) en bij Museum Spaans Gouvernement (Vrijthof 18) te Maastricht. In de voorverkoop kost een passe-partout € 10,00, welke vanaf 1 juni verkrijgbaar is bij Museum Spaans Gouvernement.
Nadere informatie kan worden ingewonnen bij: Joop Kneepkens (tel. 043–3580259, jhkneepkens@home.nl) of Han Wiederhold (tel. 043–4504172, j.wiederhold@hccnet.nl). Of kijk op: www.Lions-tuinen.nl

De opbrengst van dit evenement is wederom bestemd voor goede doelen in de sociale- en culturele sector. Net als vorig jaar zal een deel van de opbrengst ten goede komen aan het ComitéMaastricht-Niou. Het Comité heeft zich net als vorig jaar bij de kaartverkoop geïnstalleerd en heeft in het Spaans Gouvernement een stand ingericht. Naast alle kleurrijke tuinen in ons groene Nederland, kunt u daar informatie krijgen over onze activiteiten in het droge landschap net ten zuiden van de Sahel.

Uitnodiging voor trouwe lezers
Dit jaar voegen we als Comité een extra tintje toe. We willen graag onze trouwe achterban de gelegenheid geven elkaar eens te ontmoeten, het Comité (beter) te leren kennen en/of met ons van gedachten te wisselen. Daarom nodigen wij speciaal u uit om ter afsluiting van de Tuinendagen een drankje met ons te komen drinken. Op zondag 19 juni bent u daarvoor vanaf 16.00 uur van harte welkom bij onze stand in het Spaans Gouvernement!

terug naar boven